Ahmet Çelikkol

           Ana Sayfa           

          Site Haritası          

   Ruhsal Bozukluklar  

     Muayenehane   

           İletişim         

             Basında           

        Konuk Defteri       

            Kitap           

     Gazete Yazıları    

       YÖK Yazıları      

   Çelikkol Yayıncılık  

            Özgeçmiş           

            Fotoğraf           

                 Şiir                

  Ege Psikiyatri Yayınları 

 

KRONİK PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARDA EGZERSİZ

Ulusal Sosyal Psikiyatri Kongresi, 2007

Egzersiz, birçok bedensel rahtsızlıkta sağladığı yararlar yanında, daha iyi ruh sağlığına kavuşmada, stresin olumsuz etkilerini azaltmada, depresyon ve anksiyetenin iyileşmesinde, bu  nükslerin önlenmesinde yararlara sahiptir ve tedaviye eklenmesi tavsiye edilmektedir.

Ayrıca, başka psikiyatrik bozukluklarda da egzersizin doğrudan olmasa da dolaylı etkileri, yararları olduğu konusunda çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bunların yanında, süreğen nitelikte bir bozukluk olan şizofreni rehabilitasyonunda yararları gözden geçirilmiştir.

Richardson ve arkadaşları (2005), ciddi ruhsal bozukluğu olan hastalarda fiziksel aktiviteyi iyileştirmek için egzersizin önemini destekleyen kanıtları gözden geçirmişlerdir. Ciddi ruhsal bozukluğu olan hastalar, sedanter bir yaşam sürdürdükleri için diyabet, kardiyovasküler hastalık gibi kronik hastalıklar konusunda daha büyük risk altındadırlar. Yazarlar özellikle yürüme gibi orta zorluktaki egzersizlerin bu hastaları olumlu etkilediğini ve tedavinin en önemli komponenti olarak görüldüğünü vurgulamış ve bu

 hastalara kanıta dayalı fiziksel aktivite uygulanmasını tavsiye etmişlerdir.

Lambert ve arkadaşları (2003), şizofreniyi “yaşamı kısaltan” bir hastalık olarak tanımlamış ve bu hastaların sigara, alkol, kötü beslenme ve egzersiz yapmama gibi aslında önlenebilir risk faktörlerine sahip olduklarını bildirmişlerdir. Buradan yola çıkarak, şizofrenili hastaların psiko - sosyal işlevselliklerinin, yaşam kalitelerinin yükseltilmesi için egzersizin yararları ve gerekliliğine işaret etmişlerdir.

Beebe ve arkadaşları (2005), şizofrenik hastalarda egzersizin yararlı olup olmayacağını araştıran pilot çalışmalarında, 10 şizofreni tanısı almış hastaya 16 hafta süreyle yürüme programı vermişler, egzersiz öncesi ve sonrası, beden kitle endeksi, beden yağ yüzdesi ve psikiyatrik belirtileri ölçmüşlerdir. Yürüme grubundaki vakalarda, yürümeyenlerle karşılaştırıldığında, aerobik fitnesin arttığı, beden kitle endeksinin azaldığı, daha az psikiyatrik semptom gösterdikleri saptanmıştır.

Yazarlar sonuçta, hastaların rehabilitasyonu için etkin egzersiz programları uygulamak için çalışmalar yapılmasını, topluma uygun modeller oluşturulmasını önermişlerdir.

Pilot çalışmanın gösterdiği gibi egzersiz, şizofrenide tedaviye doğrudan etkili olmasa bile, fitnesi artırması, vücuttaki yağ oranını azaltması ve hatta bir oranda hastalık belirtilerini azaltması nedeniyle, hastalıkların tedavisinde ve uyumunda yararlıdır.

Ayrıca, şizofreni ve benzer psikotik bozukluklarda kullanılan antipsikotik ilaçlar yan etki olarak kilo aldırdığından, diyet ve fiziksel egzersiz tavsiye edilmektedir (Baptista, 2002).

Fogarty ve arkadaşları (2004), şizofreni tanısı almış 6 hastaya 3 ay süreyle fiziksel forma girme programı uygulamışlar ve sonuçta hastaların hemen hepsinde fiziksel güç ve dayanıklılıkta artma, kiloyu kontrol etmede ve esneklikte iyileşme olduğunu saptamışlardır. Bunların yanında hastaların büyük çoğunluğu, fitnes düzeylerinin, egzersiz toleranslarının, kendi algıladıkları enerjinin, beden ve ellerinin tutma ve kavrama gücünün arttığını rapor etmişlerdir.

Fogarty ve arkadaşları sonraki çalışmalarında (2005), da şizofrenili kişilerde egzersiz programının yararlarını incelemiş ve önemli bir uygulama olduğu sonucuna vardıklarını belirtmişlerdir.

Archie ve arkadaşları (2003), ilaç kullanan şizofrenili hastaların, kullandıkları ilaçların yan etkisi olarak kilo alma, kan yağlarının artması ve yetersiz glukoz toleransı gibi sağlık sorunları içine girdiğini belirtmişlerdir. Tedaviyi uygulayan klinisyenler bu yan etkileri dikkate alarak hastaların yaşam biçimini, ne yiyip içtiğini, ne kadar egzersiz yaptığını, sigara içip içmediğini dikkate alıp iyileştirme çareleri aramaya yönelmişlerdir. Yazarlar, şimdiye kadar şizofreni araştırmalarının, egzersizi şizofreninin uygun ek bir tedavisi olduğunu görmezden geldiğini belirtmişlerdir. Yirmi kronik şizofrenik ve şizoaffektif hastaya 4 ay süreyle egzersiz uygulanmak üzere yola çıkılmış fakat hastaların %90’ı bu süreyi tamamlayamadan, motivasyon eksikliği nedeniyle tedaviyi bırakmıştır. Süreyi tamamlayan hastalarda önemli kilo kaybı ortaya çıkmıştır.

Özürlülerde, elbette mümkün olduğunda egzersiz yapılması da yararlı sonuçlar vermiştir. Bakımevinde yaşayan sağlıksız demanslılar, aerobik aktiviteler, güç, denge ve esneklik eğitimi egzersizleri aldığında davranış sorunlarında anlamlı düzelmeler olmuş ve sonuçta bu hastalara daha düşük dozda ilaç verilme imkanı baş göstermiştir (Landi ve ark. 2004).

 

KAYNAKLAR

1.      Archie S, Wilson JH, Osborne S, Hobbs H, McNiven J. Pilot study: access to fitness facility and exercise levels in olanzapine-treated patients. Can J Psychiatry. 2003 Oct;48(9):628-32.

2.      Baptista T, Kin NM, Beaulieu S, de Baptista EA Obesity and related metabolic abnormalities during antipsychotic drug administration: mechanisms, management and research perspectives. Pharmacopsychiatry. 2002 Nov;35(6):205-19.

3.      Beebe LH, Tian L, Morris N, Goodwin A, Allen SS, Kuldau J.: Effects of exercise on mental and physical health parameters of persons with schizophrenia. Issues Ment Health Nurs. 2005 Jul;26(6):661-76.

4.      Çelikkol A: Ruh Sağlığı İçin Egzersiz, Pedam Yayınları, 2007.

5.      Fogarty M, Happell B, Pinikahana J The benefits of an exercise program for people with schizophrenia: a pilot study. Psychiatr Rehabil J. 2004 Fall;28(2):173-6.

6.       Fogarty M, Happell B.Exploring the benefits of an exercise program for people with schizophrenia: a qualitative study.Issues Ment Health Nurs. 2005 Apr;26(3):341-51.

7.      Lambert TJ, Velakoulis D, Pantelis C. Medical comorbidity in schizophrenia. Med J Aust. 2003 May 5;178 Suppl:S67-70.

8.      Landi F, Russo A, Bernabei R Physical activity and behavior in the elderly: a pilot study. Arch Gerontol Geriatr Suppl. 2004;(9):235-41.

9.      Richardson CR, Faulkner G, McDevitt J, Skrinar GS, Hutchinson DS, Piette JD. Integrating physical